RTG Sp. z o.o.  
Strona główna | Mapa strony | Dodaj do ulubionych
Pitek, 22 wrzenia 2023 roku, Imieniny: Maurycy, Tomasz
Nasz Przewodnik
Strona główna » Nasz Przewodnik
Menu
 
Nasz Przewodnik
Wybrane artykuy :
Nasz Przewodnik Nr 1, 2 - wydania archiwalne 1997 r.
Nasz Przewodnik Nr 3 - wydanie archiwalne 1998 r.
Nasz Przewodnik Nr 4 - wydanie archiwalne 1998 r.
Nasz Przewodnik Nr 5 - wydanie archiwalne 1998 r.
Nasz Przewodnik Nr 6 - wydanie archiwalne 1998 r.
Nasz Przewodnik Nr 7 - wydanie archiwalne 1999 r.
Nasz Przewodnik Nr 8 - wydanie archiwalne 1999 r.
Nasz Przewodnik Nr 9 - wydanie archiwalne 1999 r.
Nasz Przewodnik Nr 10 - wydanie archiwalne 1999 r.
Nasz Przewodnik Nr 11 - wydanie archiwalne 2000 r.
Nasz Przewodnik Nr 12 - wydanie archiwalne 2000 r.
Nasz Przewodnik Nr 13 - wydanie archiwalne 2000 r.
Nasz Przewodnik Nr 14 - wydanie archiwalne 2000 r.
Nasz Przewodnik Nr 15 - wydanie archiwalne 2001 r.
Nasz Przewodnik Nr 16 - wydanie archiwalne 2001 r.
Nasz Przewodnik Nr 17 - wydanie archiwalne 2001 r.
Nasz Przewodnik Nr 18 - wydanie archiwalne 2001 r.
Nasz Przewodnik - wrzesie 2007
Nasz Przewodnik - wiosna 2007
Historia Siedlec (XV-XVIII w.)
Historia Polski (aut. I.T.)
Tajemnice Okrgego Stou cz. 1
Tajemnice Okrgego Stou cz. 2
Geopolityka XXI wieku
Geopolityka XXI wieku c.d.
Rozmowy Okrgostoowe
Walka o panowanie nad Batykiem w XVII w
Katy-miara godnoci czowieka
O cenzurze...
Brzezina Jarosawa Iwaszkiewicza
Kult susznoci inaczej naiwno...
Salezjanie w Sokoowie Podlaskim
Co sie dzieje na wiecie
Geopolityka XXI wieku cz.III
Futurologia i moje spojrzenie w przyszosc
Media i wiat...
Kryzys...
Do Przywdcw...
Nasza agroturystyka
Kuchnia naszego regionu
Ziemia - czas przetrwania
Odnale wiato...
Krytyka
Czowiek bogiem...
Promocja kultury (suplement)
Promocja kultury i produktu turystycznego w regionie siedleckim
Czy kultura XXI wieku ma wpyw na nasz epok?
Relatywizm XXI wieku...
Z mocy prawa...
Legendy, historia, genealogia regionalna...
RUCH DOBREGO PRAWA
Natura czowieka
Ustawa...
Oczekiwania a moliwa przyszo polskiej kultury
Mamy demokracje...
Szczere chci...dla reform?
Twrczo bez owocw...
Terapia szokowa...
PREZYDENT...ju za tydzie...
Witamy Prezydenta POLSKI, a co z gospodark?
Czeka nas poprawka?
PROSTE I KRZYWE SPOJRZENIE...
Czas na wybory
Strategia satysfakcji...
Wstp do debaty...
Kompromis wyborczy...
Fraszka niepolityczna...
Wiecznoci trwanie...
Blisko ludzi..
ycie gospodarcze...
Czas po wyborach...
Gwiazdy mwi...
Miakie sowa...
"Sanatoria pokryzysowe"...
le postawione pytanie...
Wizja...czy apel?
PESEL pod kresk...
Przed nami REFERENDUM?
Strefa ciszy...
Kto zyska a kto straci po gosowaniu na rozkaz?
Sprawa na 20 lat...
Bomba emerytalna...
Konsultacje...
O gospodarce...
Moje komentarze...
 
Nasz Przewodnik - mat. redakcyjne
A A A

O cenzurze...

Terminologia 

Cenzura to kontrola informacji przekazywanych przez media w postaci publikacji, programw radiowych, telewizyjnych, widowisk czy filmw, dokonywana przez specjalne organy pastwowe lub kocielne, w celu ochrony norm prawnych, religijnych, moralnych bd zabezpieczenia danych o charakterze wojskowym lub politycznym.*

Rwnie (z ac. censere - 'osdza'), cenzura to ograniczenie prawa do wypowiedzi jednej osoby przez inn. Istnieje od zarania ludzkoci. Jest to rwnie ograniczanie przez pastwo podstawowych praw czowieka - prawa do wolnoci sowa i wolnoci prasy, pod rnymi pretekstami. Samo sowo "cenzura" pochodzi od aciskiego "censor". Oznaczao ono urzd w staroytnym Rzymie, do ktrego obowizkw naleao przeprowadzanie spisw ludnoci oraz dbanie o szeroko pojte obyczaje spoeczne. Z tego samego rdzenia wywodzi si take termin "cenzus - spis ludnoci".*

Z cenzur nieodcznie wie si pojcie "wybielania faktw". Po raz pierwszy uya go bostoska gazeta "Evening post" w 1762 roku. Oznacza ono tak manipulacj wypowiedzi, aby staa si ona zgodna z okrelonym tokiem rozumowania. Mona to osign albo poprzez pomijanie niektrych "niewygodnych" wiadomoci, albo wrcz przez zmienianie i naginanie faktw.*

Cenzura moe by:

instytucjonalna - w danym kraju istnieje specjalna instytucja, ktra zajmuje si kontrol i dopuszczaniem (lub nie) do przekazu wszelkich publikacji, filmw, itp.

prawna - w danym kraju istnieje prawo zakazujce publikowania okrelonych treci pod grob rozmaitych kar, ktre s egzekwowane na normalnej drodze prawnej czyli przez zwyke organy cigania i sdy.

prewencyjna - polegajca na kontrolowaniu wszelkich przekazw, zanim zostan one opublikowane i zakazie publikowania czegokolwiek bez zgody odpowiedniej instytucji cenzurujcej.

represyjna - polegajca na ciganiu, karaniu i ewentualnie wycofywaniu z obiegu materiaw objtych cenzur, jednak bez cenzurowania ich przed publikacj.

wewntrzna - odbywajca si nie na mocy prawa, lecz wewntrz wydawnictw czy stacji telewizyjnych i polegajca na kontrolowaniu publikacji przez wacicieli mediw.

religijna - ograniczenia publikacji krytykujcych pewn religi - zarwno jej dogmaty jak i bardziej przyziemne sprawy typu postpowanie kleru czy sprawy finansowe.*

obyczajowa - wypieranie treci kontrowersyjnych dla danej grupy etnicznej, np. pornografii czy przemocy.

wojskowa - utajnienie informacji militarnych, ktrych przedostanie si na wiato dzienne mogoby zaszkodzi operacjom wojskowym lub samej obronnoci kraju.

polityczna - stosunkowo najgroniejsza, pojawia si, kiedy rzd zaczyna zataja wiele "szkodliwych" faktw przed obywatelami. Punktem przewodnim jest tutaj przeciwdziaanie wolnej myli oraz sowu, ktre jest niezbdne do wywoania rewolucji.

korporacyjna - chroni interesy danej firmy m.in. poprzez dziaania ograniczajce pokazywanie jej w negatywnym wietle. Stosuje si j, aby nie zniechca potencjalnych klientw do przedsibiorstwa.*

Troch historii.

Cenzur represyjn stosowano ju w staroytnoci, m.in. w jej wyniku w Atenach zostay spalone dziea Protagorasa (V w. p.n.e.). Za deprawowanie modziey oraz wyrzeczenie si panteonu greckiego skazano na mier w 399r. p.n.e. Sokratesa. W Rzymie cesarz Oktawian August rozkaza spali dziea wrbiarzy. Antioch IV Epifanes pali ksigi ydowskie (II w. p.n.e.), a Dioklecjan pisma chrzecijaskie, rwnie w Chinach w 231r. p.n.e. doszo do masowego niszczenia ksig. W redniowieczu sprawy cenzury spoczyway pocztkowo wycznie w rkach Kocioa Katolickiego, ale ju od 1275 roku Sorbona, a nastpnie take inne wysze uczelnie uzyskay prawo do cenzury, przejawiajce si w nadzorze nad osobami zatrudnionymi przy produkcji rkopisw (m.in. kopistami, ilustratorami czy miniaturzystami) oraz nad ich dystrybucj. Mimo wydania ju przez cesarza Tyberiusza nakazu zniszczenia rocznikw Aulusa Cremutiusa Cordusa, zawierajcych pozytywne opinie o Brutusie i innych obrocach republiki, zastosowanie cenzury politycznej i zarazem pastwowej na szersz skal przynis dopiero XVI w.

We Francji ju w latach 30-tych XVI w. wprowadzono cenzur prewencyjn, nad ktr nadzr sprawowa parlament paryski. Rwnie z mocy wyroku parlamentu spalono na stosie w 1546 roku poet i drukarza . Doleta wraz z jego ksikami. Ten rodzaj kary, uchylony chwilowo w 1566r., obowizywa jeszcze w XVIII w. W okresie 1660-1756 a 900 autorw byo wizionych w Bastylii w nastpstwie prawa o cenzurze. Zniosa j dopiero Wielka Rewolucja Francuska, co znalazo potwierdzenie w uchwalonej przez Konstytuant w 1789r. Deklaracji Praw Czowieka i Obywatela. Jednak ju dekret z 1793r. przywraca kar mierci za pisma, w ktrych opowiadano si za restauracj wadzy krlewskiej, a Napoleon I ponownie wprowadzi w 1810 roku cenzur prewencyjn. Po liberalizacji prawa prasowego w 1849 roku, ostatecznie w 1881r. wprowadzono system cenzury represyjnej.

W Niemczech od 1529r. drukarz musia mie pozwolenie odpowiedniej wadzy cenzuralnej na drukowanie kadej pozycji, a po 1570 roku zobligowany by ponadto do przekazywania ustalonej liczby egzemplarzy utworu wadzy policyjnej, nieprzestrzeganie tych nakazw grozio odebraniem przywileju, spaleniem nakadu, grzywn, a nawet wizieniem. Normy te utrzymay moc do pocztku XIX w. W 1848r. zniesiono cenzur prewencyjn, koncesje i kaucje, utrzymujc jedynie cenzur represyjn.

W Anglii ju Henryk IV wyda w 1400 roku dekret, w ktrym grozi surowymi karami za pisanie lub rozpowszechnianie tekstw niezgodnych z kanonami wiary katolickiej, a w 1525r. powoano urzd wielkiego inkwizytora odpowiedzialnego za cenzurowanie dzie pod ktem treci kocielnych. Dopiero w 1558r. wprowadzono cenzur ze wzgldu na treci polityczne Od czasw panowania Elbiety I Wielkiej a do 1641r. sprawami cenzury zajmowaa si Izba Gwiadzista. W 1637 utworzono dodatkowo urzd tzw. Messenger of the Press, ktrego zadaniem byo wyszukiwanie publikacji nieocenzurowanych, ich konfiskowanie i przekazywanie do rozpatrzenia przez wadz biskupi. Rwnie za naruszenie prawa cenzury przewidywano kary grzywny, tortur, prgierza, a nawet mierci przez powieszenie. W 1695r. zniesiono cenzur prewencyjn. Obecnie obowizuje system oparty na prawie o tajemnicy subowej oraz system identyfikacji dokumentw, ktry skutecznie zapobiega "wyciekowi" tajnych i poufnych materiaw do mediw.

W ZSRR istniaa odmiana indeksu ksig zakazanych oraz bardzo rozbudowany system cenzury prewencyjnej, ktry zmusza autorw do autocenzury. W okresach odchodzenia od terroru komunistycznego dochodzio do chwilowego agodzenia prawa o cenzurze (lata 70-te i 80-te). Dopiero u schyku lat 80-tych, w zwizku z przemianami systemowymi w ZSRR, zliberalizowano prawo o cenzurze. Wczeniej spoeczestwo bronio si przed ni poprzez kolportowanie nielegalnych wydawnictw, tzw. samizdatw, a jej amaniu sprzyjao przemycanie literatury z zagranicy oraz nadawanie z zagranicy "wolnych" audycji radiowych. W Stanach Zjednoczonych, od wprowadzenia I poprawki do konstytucji w 1791r., istnieje jedynie cenzura represyjna. Bardzo trudno jest zatem zapobiec jakiejkolwiek publikacji, nawet takiej, ktra zawiera najtajniejsze informacje.

Dzieem, w ktrym po raz pierwszy domagano si wolnoci sowa bya wydana w 1644r. "Areopagitica" J. Miltona. W niektrych pastwach demokratycznych, np. we Woszech czy w Niemczech, obowizuje konstytucyjny zakaz ustanawiania cenzury. Natomiast cenzur w ostrej postaci stosuje si nadal m.in. w: Chinach, Iraku, Iranie, Izraelu, Korei Pnocnej i na Kubie.*

Cenzura w Polsce

Koci katolicki w Polsce po raz pierwszy zastosowa cenzur na przeomie 1491 i 1492 roku, zabraniajc drukarzowi krakowskiemu Sz. Fiolowi wydawania ksig liturgicznych w jzyku cerkiewnosowiaskim. Od 1532r. cenzur kocieln sprawowaa Akademia Krakowska. W 1617r. po raz pierwszy ukaza si w Polsce Indeks Ksig Zakazanych. Pniejszy okres przynis zastosowanie przepisw oglnokocielnych. W 1519 roku zastosowano po raz pierwszy cenzur pastwow, konfiskujc z rozkazu krlewskiego nakad Chronica Polonorum M. Miechowity.

W 1520 roku edykt krlewski wprowadzi zakaz przywoenia do Polski ksig M. Lutra. Zdarzay si przypadki uniewanienia zakazw cenzorskich przez krla Zygmunta II Augusta, np. dla A. Frycza Modrzewskiego. W XVIII w. cenzura represyjna znajdowaa si w kompetencjach marszaka wielkiego koronnego, w tym czasie prasa miaa rozleg swobod. W 1768r. w prawach kardynalnych zastrzeono wolno sowa i druku, ktra nie obejmowaa jednak spraw religii i wystpie skierowanych przeciwko prawom kardynalnym.

Po rozbiorach ziemie polskie przejy w kwestii cenzury ustawodawstwo krajw ociennych. W Ksistwie Warszawskim tymi sprawami obarczono w 1807r. rezydenta francuskiego, a od 1812r. ambasadora. W Krlestwie Polskim na mocy konstytucji nie byo pocztkowo cenzury prewencyjnej, wprowadzi j w 1826r. - niezgodnie zreszt z ustaw zasadnicz - namiestnik gen. J. Zajczek. Po powstaniu listopadowym zgodnie z art. 13 tzw. Statutu Organicznego wprowadzono cenzur prewencyjn, a w 1869r. rozcignito na ziemie polskie ustawodawstwo obowizujce w caej Rosji, w ktrym obok systemu prewencyjnego zastosowano rwnie cenzur represyjn. Organem cenzury by Warszawski Komitet Cenzury. Po 1905 roku znacznie zagodzono zasady cenzury w dwu pozostaych zaborach, cakowicie znoszc j w okresie Wiosny Ludw, a nastpnie utrzymujc cenzur represyjn. W okresie II Rzeczypospolitej obowizywao liberalne prawo prasowe (jedynie cenzura represyjna): wydawca zobligowany by do dostarczania prokuraturze i odpowiedniemu organowi administracji wskazanej liczby egzemplarzy danej pozycji. W nastpstwie Konstytucji kwietniowej z 1935r. wprowadzono pewne ograniczenia wolnoci prasy.

Po II wojnie wiatowej, mimo deklaracji sejmu z 1947 roku i konstytucji z VII 1952r. gwarantujcych wolno sowa i druku, na mocy dekretu z 1946r. wprowadzono daleko idc cenzur prewencyjn, sprawowan poprzez Gwny Urzd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, przeksztacony nastpnie w roku 1981 w Gwny Urzd Kontroli Publikacji i Widowisk, ktrego decyzje byy ostateczne. W okresie PRL uwaga cenzury skupiona bya szczeglnie na sprawach z zakresu "zagroenia bezpieczestwa pastwa", "nawoywania do obalenia lub ponienia ustroju pastwa" lub "godzenia w konstytucyjne zasady polityki zagranicznej i sojusze". Na mocy ustawy z VII 1981 wprowadzono moliwo odwoania si od decyzji Gwnego Urzdu Kontroli Publikacji i Widowisk do Naczelnego Sdu Administracyjnego. Przejawem walki z cenzur by tzw. drugi obieg, a take nadawanie krtkich, tajnych, niezalenych audycji telewizyjnych.

W myl ustawy z IV 1990 roku zniesiono cenzur prewencyjn, niemniej w przypadku popenienia przestpstwa poprzez goszenie pogldw niezgodnych z prawem prasowym, sd moe orzec zawieszenie dziennika na czas okrelony, odmwi jego rejestracji bd zarzdzi przepadek materiau prasowego.*

Cenzura stosowana przez pastwo, ktra ma na celu zatuszowanie pewnych spraw i wydarze bd usunicie niepochlebnych i kontrowersyjnych wypowiedzi o rzdzie czy ustroju danego kraju jest pogwaceniem praw do wolnoci sowa, a powinno by to jedno z podstawowych praw kadego czowieka. Nie mona narzuca ludziom sposobu, w jaki maj myle, wypowiada si, wyraa swoje emocje. Takie postpowanie jest charakterystyczne dla rzdw totalitarnych. Nasz kraj wystarczajco wiele straci za czasw cenzury PRL-u, kiedy to wadza miaa nieograniczone moliwoci do uywania cenzury. Nie informowano autorw o przyczynach interwencji cenzorskich, nie mieli moliwoci odwoania si od takich decyzji. Cenzura ta faszowaa, sprawiaa, e teksty pojawiay si okaleczone i okamyway czsto publiczno, co do intencji autora. Przeinaczanie czy usuwanie w caoci cudzych tekstw, nieraz politycznie cakiem niewinnych, nie ma nic wsplnego ze zdrowymi czynnociami cenzury. W tym czasie zaguszano rwnie zagraniczne radiostacje uznane przez wadze pastwa za nieprawomylne: Radio Wolna Europa i Gos Ameryki.

Na wiecie wci istniej kraje, w ktrych sowo drugiego czowieka postrzegane jest jako zagroenie. Ludziom zamyka si tam usta, wypacza sens ich sw, zatraca znaczenie sw nioscych prawd. Takie sowa, poza pewnym dwikiem, nie posiadaj nic, s puste. Jeli chodzi o wspczesny niszczcy wpyw cenzury mona poda jako przykad Chiny, gdzie rodki masowego przekazu podlegaj instytucjom wadzy, ktra pozbawia je niezalenoci i speniaj one funkcj oficjalnej ideologii, pozostajc pod jej kontrol. Tam blokuje si dostp do zakazanych treci umieszczonych na zagranicznych serwerach.

Chiny - Internet

Narodowy Kongres Ludowy Republiki Ludowej Chin zatwierdzi prawo internetowej cenzury. Jedynie cz Chin uchronia si przed jej wprowadzeniem - jest to Hong Kong oraz Macau, ktre posiadaj odrbny system prawny, tak wic ustawy zatwierdzone przez Rzd Ludowej Republiki Chin ich nie dotycz.*

Jednym ze sposobw cenzury jest blokowanie wynikw wyszukiwarek. To lista sw, po ktrych wpisaniu w popularnych wyszukiwarkach takich jak Google, Yahoo! czy te chiski serwis Baidu, nie otrzymamy adnych wynikw, ale komunikat: "Strona nie moe zosta wywietlona." Drugi sposb, cho stosowany nieco rzadziej, jest o wiele bardziej skuteczny. Chodzi tu o wyapywanie odpowiednich ludzi tworzcych strony internetowe mieszkajcych na terenie Chin. Praktycznie jednak Rzd Chin nie posiada odpowiednich rodkw do monitorowania kadego chatu, forum dyskusyjnego czy te bloga. Dlatego lokalni dostawcy Internetu zatrudniaj dodatkowych pracownikw, kolokwialnie nazwanych "Duymi Matkami" (z ang. Big Mamas), ktrzy usuwaj wszelkie komentarze mogce zawiera rnorakie treci polityczne, a take wybrane sowa, ktre cakiem zmieniaj sens wypowiedzi lub czyni j niezrozumia. Ale nie tylko o polityk chodzi - kiedy pisano o wybuchu w jednej ze szk w 2001 roku, lokalne wadze prboway zatuszowa caa spraw, wmawiajc, e to uczniowie nielegalnie produkowali fajerwerki.*

Od 2004 roku powstao sporo blogw na temat ycia erotycznego ich wacicieli. Na przykad dwie kobiety Muzi Mei i Zhuying Qingtong pisay on-line swoje dzienniki, w ktrych zawieray opis swojego ycia seksualnego. Zyskay przez to niema popularno. Oczywicie wkrtce media ostro skrytykoway tego typu "dziaalno", lecz do tej pory nic konkretnego nie zdziaano w tej sprawie. To wydarzenie zbiego si rwnie z publikacj artystycznych zdj, gdzie osoby pozujce byy nagie oraz innych fotek w stylu bikini czy topless. Jest jeszcze za wczenie, aby mwi tutaj, jak daleko posunie si rzd Chin w tej kwestii. Jednak pewne jest, e nie pozostanie to bez odzewu. Mimo to ju teraz kontrolowane s chaty i strony powicone dorosym, rwnie te zawierajce oferty dla randkowiczw.* 

Biaoru

- cenzura polityczna 

Aleksander ukaszenko w czasie kampanii prezydenckiej obiecywa zacienienie stosunkw Biaorusi z Rosj i wkrtce sowom tym stao si zado - ju rok pniej w referendum Biaorusini, z "drobn" pomoc urzdnikw w komisjach wyborczych, opowiedzieli si za zrwnaniem w prawach jzyka rosyjskiego z biaoruskim, integracj z Rosj oraz przywrceniem komunistycznej flagi i goda.*

W 1996 roku zaczyna si nowy etap dziaalnoci ukaszenki - ugruntowywanie swojej wadzy. Zaczo si od aresztowania jednego z poetw za wiersz "Zabij prezydenta!" i poprzez zamykanie kolejnych opozycyjnych gazet oraz rozgoni radiowych, zmuszanie do wyjazdu cenionych literatw (ktrzy mieli do wszechobecnej cenzury ich utworw, a czsto te szkalowania) doszo do radzenia sobie z opozycj i niewygodnymi dziennikarzami przy pomocy pistoletu z tumikiem. Na potwierdzenie tych sw warto przytoczy takie nazwiska jak przedsibiorca Anatol Krasowski czy operator ORT Dmitrij Zawadski, ktrzy "zaginli" bez ladu oraz opozycjonista Anatol Majsien, ktry "nieszczliwym zbiegiem okolicznoci" zgin w katastrofie jako jedna z pierwszych ofiar reimu.*

Nic dziwnego, e w tym pastwie nie istnieje adne wiksze opozycyjne medium. Wszystkie opozycyjne radiostacje nadaj z terytorium Polski lub Litwy, s zreszt przez wadze biaoruskie zaguszane. Na granicy celnicy kontroluj wjedajcych pod ktem przywoenia wikszej iloci prasy, w obawie o kolporta drukowanych za granic periodykw opozycyjnych. W nawizaniu do powyszych przykadw a dziwi fakt dopuszczenia do gosu podczas ostatnich wyborw kandydatw opozycyjnych, co prawda tylko dwa pgodzinne wystpienia w telewizji i dwa radiowe, ale zawsze to dysydencki gos w rzdowych mediach. Nie oznacza to jednak bynajmniej, e cenzorzy ju wkrtce stan si bezrobotni - wrcz przeciwnie, cenzura w biaoruskich mediach nadal ma si dobrze. Nie mona znale miejsca na jakkolwiek ambitniejsz kultur czy debat, gdy zabrakoby czasu na chwalenie osigni narodu biaoruskiego i wystpienia ukaszenki - ojca narodu, ktry chroni go przed zgnilizn zachodu. Dlatego wikszo biaoruskiego ycia kulturalnego przeniosa si do Polski.*

A w Polsce.. 

W Polsce zamknito internetow stron www.spieprzajdziadu.com, na ktrej znajdoway si zabawne fotomontae i karykatury braci Kaczyskich. Od czasu, gdy Lech Kaczyski sta si kandydatem na prezydenta RP, bya jedn z najczciej odwiedzanych stron w sieci. Zalaa j fala kolejnych dowcipw o bliniakach. Co wicej, rymowanki, rysunki i fotomontae zaczy masowo kry po Internecie i zapycha elektroniczne skrzynki pocztowe.*

yczliwi prawnicy przypominali, e wrd materiaw humorystycznych s takie, ktre mona uzna za szykanujce prezydenta. Oznacza to, e od zaprzysienia Lecha Kaczyskiego stanowi przestpstwo z paragrafu 135 kodeksu karnego mwicego o publicznym obraaniu gowy pastwa. Za ten czyn grozi do trzech lat wizienia. Powszechnie znana jest niech Kaczyskich do artw na swj temat. I nie zmienia tego fakt, e oficjalnie przedstawiaj si jako uosobienie poczucia humoru. Skd wzio si szalestwo wyborczego humoru? Od lat przecie utyskiwao si, e satyra polityczna w Polsce jest martwa. A ostatnie dobre dowcipy mona byo usysze za... PRL-u. *

Okazuje si, e lawina powyborczych artw to nie tylko kwestia poczucia humoru rodakw, ale bardziej rodzaj barometru nastrojw spoecznych. Zdaniem ekspertw, wysyp dowcipw politycznych naley postrzega w kategorii zjawiska socjologicznego i podda analizie. Nie da si ukry, e prezydent elekt ma swoich oponentw, ktrzy dowcipem chc odreagowa frustracj i wyrazi swoje niezadowolenie z wynikw wyborw. - Aktualne arty s rodzajem katharsis, oczyszczenia - mwi dr Andrzej Rostocki, socjolog.*

Zamknicie strony jest niedorzecznoci, gdy spoeczestwo ma prawo do krytyki wadzy pastwowej i wyraania swego niezadowolenia. Niewinne arty nie powinny obraa pana prezydenta i pana premiera tylko skoni ich do refleksji, bo jeeli podarowaliby spoeczestwu prezent w postaci mdrych decyzji, na pewno zniknoby niezadowolenie, a co za tym idzie i zoliwe dowcipy, ktrych si tak bardzo obaj panowie boj. Dziwne, e blondynki nie planuj skada wniosku o stworzenie paragrafu prawnego zakazujcego artw na ich temat.

 

Wolno sowa jako walka z cenzur

(gwnie polityczn)

 

Wolno sowa zagwarantowana jest w ustawodawstwie poszczeglnych pastw demokratycznych i w dokumentach midzynarodowych, m.in. w Powszechnej Deklaracji Praw Czowieka, Midzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych, Konwencji Praw Dziecka, Konwencji o Ochronie Praw Czowieka i Podstawowych Wolnoci, Deklaracji Podstawowych Praw i Wolnoci. Stwierdza si w nich zgodnie, e kada jednostka ma prawo do wolnoci pogldw i wypowiedzi, prawo to obejmuje wolno posiadania pogldw oraz nieskrpowan swobod poszukiwania i rozpowszechniania informacji oraz idei, bez wzgldu na granice pastwowe, w formie ustnej, pisemnej bd za pomoc druku, w postaci artystycznej bd z wykorzystaniem kadego innego rodka przekazu. Prawo to jednak moe podlega pewnym ograniczeniom ze wzgldu na poszanowanie praw lub dobrego imienia innych osb lub ochron bezpieczestwa narodowego, porzdku publicznego, ochron zdrowia i moralnoci. Zakazana jest rwnie wszelka wojenna propaganda oraz popieranie w jakikolwiek sposb nienawici rasowej, narodowej lub religijnej. Wolno sowa zabezpieczona jest take w Konstytucji RP, uznaje ona, i kademu obywatelowi zapewnia si wolno wyraania swoich pogldw oraz podkrela si, e wszelka cenzura rodkw masowego przekazu jest zakazana. W pastwach demokratycznych media s autonomiczne. Ich niezalenoci strzeg zabezpieczenia prawne (np. ustawa o radiofonii i telewizji, ustawa o ochronie zawodu dziennikarza) oraz instytucjonalne (w Polsce Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji). Cech kadej demokracji jest wielo rodkw masowego przekazu, ich autentyczna niezaleno, moliwo przekazywania rnych informacji i pogldw, a take wyraanie rzeczywistej opinii publicznej.*

W krajach demokratycznych najczciej nie ma cenzury prewencyjnej i instytucjonalnej. W wikszoci z nich jednak wystpuj rne formy cenzury represyjnej, gwnie jako pozostaoci po czasach niedemokratycznych. S one jednak rzadko stosowane w praktyce. W niektrych krajach, takich jak np. Stany Zjednoczone cenzura jest cakowicie zabroniona przez pierwsz poprawk do Konstytucji.*

.Wiele form cenzury szkodzi spoeczestwu, ograniczajc jego zdolnoci rozwojowe i zadowolenie obywateli. Brak swobody wypowiedzi, krpowanie sw czsto spotykaj si z wrogim nastawieniem. Spoecznoci podejmoway dziaania obronne, uruchamiajc nielegalne rda dystrybucji, lub wywoujc zamieszki. Ludzie domagaj si nie tylko zmniejszenia represji, ale take zaprzestania oficjalnej propagandy, szerzcej ideologicznie poprawny wiatopogld.*

Pamitajmy, e cenzury nie mona jednoznacznie zaklasyfikowa jako zej i e w jakiej formie zawsze przenika ona do wiadomoci czowieka. Wane jest, aby czowiek zdawa sobie z tego spraw i by odporny na wszelkie prby manipulacji niepopartej twardymi faktami, jakimi jestemy atakowani choby w reklamie. Tylko wtedy bdzie mg powiedzie o sobie, e jest naprawd wolny i e jego sowa nie s puste.

Najgroniejszym przeciwnikiem cenzury jest wolna, nieskrpowana myl. Przeciwnicy cenzury zawsze bd prbowali z ni walczy, bd prbowali nieustannie, aby prawda docieraa do ludzi Dotychczas kada prba faszowania wiatopogldu spotykaa si z odwetem, koczya si po pewnym czasie niepowodzeniem, gdy zawsze znajd si ludzie, ktrzy nie pozwol by poddano ich cakowitej kontroli.

W sowieckiej Rosji drugi obieg by jedynym rdem sw dobrze opisujcych rzeczywisto. W PRL'u socjalistyczna papka bya ostentacyjnie ignorowana przez spoeczestwo, znacznie bardziej spragnione gosu Radia Wolna Europa. Nawet na Biaorusi znale mona duo osb niegodzcych si na rzdy reimu ukaszenki i prbujcych przekaza swe przesanie wiatu i narodowi. Tu ujawnia si sabo cenzury przeprowadzanej przez czowieka drugiemu czowiekowi. *

Cenzura a Internet 

W dzisiejszych czasach szybkim i sprawnym narzdziem przekazu informacji jest Internet, ktry rozwija si nieustannie i bardzo dynamicznie, Jest dla nas nieocenionym rdem wiedzy, ale niestety niesie te za sob moliwo rozpowszechniania bardzo rnych, a zarazem niebezpiecznych informacji, takich jak treci pornograficzne, materiay przernych sekt i inne.

Jako pierwsza pewn kontrol w tej materii miaa sprawowa Recreational Software Advisory Council on the Internet (RSACI), instytucja zajmujca si od 1995r. cenzur i klasyfikacj materiaw rozpowszechnianych w postaci elektronicznej; od 1999r. wesza w skad Internet Content Rating Association (ICRA), najpopularniejszego obecnie systemu oceny zasobw internetowych. Najwicej materiaw podejrzanego pochodzenia mona znale na serwerach Usenetu, gdzie zawodzi system klasyfikacji i gdzie nie mona ustali ani autora, ani nadawcy pliku. Na pocztku 2000r. minister sprawiedliwoci i prokurator generalna USA, J. Reno, wystpia z projektem powoania "policji internetowej". Bardziej radykalne kroki przedsiwzia Rada Rabinw Izraela, ktra w II 2000r. zakazaa wyznawcom judaizmu korzystania z Internetu. Jak do tej pory jedyn obron przed nieodpowiednimi treciami na "infostradzie" okazuje si zastosowanie filtrw, udostpnianych przez niektre serwisy wyszukiwawcze; w pewnych przypadkach wynajmowani s rwnie hakerzy, ktrych zadaniem jest likwidowanie witryn internetowych zawierajcych "niedopuszczalne" treci.*

Kontrola wiadomoci, ktre pojawiaj si w Internecie jest konieczna. Uytkownik Internetu jest anonimowy, praktycznie moe zamieci na stronie wszystko. Sekty, pedofile, mionicy pornografii, zwyrodnialcy- trzeba uczciwie przyzna, e stanowi oni pewien procent uytkownikw w sieci, mamy tym samym dostp do tego rodzaju treci. Dorosy, w peni uksztatowany i inteligentny czowiek po lekturze takich informacji nie stanie si nagle pedofilem lub czonkiem sekty. Zagroenie pojawia si wwczas, gdy do tych samych wiadomoci dotrze dziecko, zbuntowany mody czowiek czy osoba majca problemy z okreleniem wasnego ja, podatna na wpywy lub znajdujca si na yciowym zakrcie - t ostatni grup ludzi duo atwiej jest zwerbowa do sekty.

Zajmijmy si modym czowiekiem. Nastolatki s bardzo podatne na wpywy, to wiek, kiedy czowiek szuka pewnych wzorw, sposobu na ycie, jest zafascynowany wiatem, rnymi stronami egzystencji - niekoniecznie tymi dobrymi. Dzisiejsza modzie cigle poszukuje nowych wrae i coraz silniejszych bodcw. Osoba w tym wieku, moe zainteresowa si stron jakiej sekty, stopniowo wcign si w mechanizmy ni rzdzce, uprawia praktyk, w najgorszym wypadku sta si czonkiem danego zgromadzenia. Jeli chodzi o pornografi, to owszem filmy erotyczne s dla ludzi, niektrzy preferuj ten rodzaj rozrywki. Powinno si jednak selekcjonowa tego rodzaju materiay- wszelkie zboczenia i obrazy sadystyczne szkodz psychice nawet dorosego czowieka. Jeli chodzi o modzie to odwiedzanie takich stron powinno by kategorycznie zabronione- rodzice s zobowizani do zakadania filtrw w domowym komputerze. Myl, e dobrym pomysem byaby konieczno wpisywania przed zaogowaniem si na stronie numeru dowodu osobistego, to na pewno, chocia czciowo ostudzioby zapay modych ludzi i o wiele bardziej skomplikowao realizacj pomysu skorzystania z takich publikacji. Te same kwestie dotycz dzieci, ktrych dostp do Internetu maj obowizek kontrolowa rodzice. Jeli chodzi o wszelkie instruktae przestpcze, strony pedofilskie, jak rwnie strony gronych sekt cenzura jest nieodzowna. Te treci naleaoby niezwocznie usuwa, gdy s one zagroeniem dla spoeczestwa.

I jeszcze o pornografii. 

Pornografia oczywicie jest obecna w Internecie, gdyby dokadnie poszuka, znajdziemy wszystko to, co ukazuje si w gazetach, ksikach, ulotkach, w wysoko i niskonakadowych wydawnictwach rnego typu. Pornografia jest obecna w grupach dyskusyjnych Usenet, na stronach serwerw World-Wide Web, w bibliotekach plikw; w tym najgorsza jej odmiana - pornografia dziecica. Udostpniania pornografii czy materiaw erotycznych - nikt nie wie, gdzie ley granica - trudno zakaza cakowicie, tak jak nie mona wyrzuci z kioskw pism takich jak Playboy. Tradycyjny liberalny argument przeciw zakazom mwi: jeeli ten materia budzi twoje zgorszenie, nie ogldaj go. Nikt nie zmusza do kupowania pornograficznych pism czy ogldania scen erotycznych. Jestemy odpowiedzialni za swoje zachowanie. Problem w tym, e dostp do erotyki czy pornografii w Internecie jest prostszy ni w kiosku czy w wypoyczalni wideo, co nie jest dobre zwaszcza w przypadku niepenoletnich uytkownikw sieci. To ich naley chroni przed niepodanymi treciami.*

W Stanach Zjednoczonych prbuje si ograniczy rozpowszechnianie niedozwolonych treci drog legislacyjn, wprowadzania przez Kongres Stanw Zjednoczonych odpowiednich ustaw. Kada z takich incjatyw ma rwnie duo przeciwnikw, co zwolennikw, wanie ze wzgldu na grob ograniczenia tak ulubionej przez Amerykanw wolnoci. Podobnie dzieje si w Polsce. Innym sposobem s rozmaite incjatywy wprowadzania systemu ocen zawartoci serwerw internetowych, na podobiestwo ocen filmw: "dozwolony od lat...", "tylko w asycie rodzicw". Stosowanie systemu ocen miaoby by dobrowolne, a wysuwajce go organizacje maj si ogranicza do opracowania oglnych zasad, pewnej stosowanej skali i rozpowszechnienia samego przedsiwzicia. W lipcu 1995 roku rozwizanie takie zaproponowao World-Wide Web Consortium i jej szeroko znani czonkowie: AT&T, Digital Equipment Corporation, IBM, Microsoft, Sun. Pole zawierajce ocen zostaoby wczone do protokou HTTP, a uytkownicy przegldarek czy dostawcy usug podczania do Internetu mogiby ustali poziom dopuszczalnego materiau. Cenzurze nie byaby poddawana poczta elektroniczna. Podobne rozwizanie proponuje inna internetowa organizacja - IHPEG (Information Highway Parental Empowerment Group, co w lunym tumaczeniu oznacza grup wsparcia rodzicw na autostradzie informacyjnej). Jej czonkami s Microsoft, Netscape i Progressive Networks. Jedna z najdalej idcych propozycji opiera si na analogii do telewizji, gdzie wprowadzany jest do dekoderw telewizji kablowej specjalny ukad scalony blokujcy fizycznie dostp do pewnego typu informacji; w komputera podczonych do Internetu mona by wprowadzi podobne rozwizanie. Powszechne systemy oceny czy cenzorskie ukady scalone to sprawa niezbyt prosta w realizacji, zwaszcza przy masowej i zdecentralizowanej naturze sieci. Prostszym i gotowym od zaraz rozwizaniem s programy blokujce dostp do pewnego rodzaju informacji. Jednym z najbardziej znanych jest SurtWatch, produkt kalifornijskiej firmy SurfWatch Software. SurfWatch nie pozwala na dostp do ponad tysica serwerw internetowych, ktre twrcy programu uznali za pornograficzne. Potrafi te zablokowa dostp do serwerw, ktrych nazwy zawieraj sowa zwizane z pornografi.*

Cenzura w polskich mediach

Cenzura w mediach oczywicie istnieje, jednak jej stopie zaley od konkretnego rodka przekazu. Na przykad powszechnie uwaa si, e Internet jest sfer swobodnego komunikowania si i wolnoci sowa. Chocia jak wida na przykadzie Chin takie przekonanie nie sprawdza si we wszystkich przypadkach.

Internet staje si coraz bardziej istotnym rdem informacji, ktra jest tak cenna w naszych czasach. Za jego porednictwem dokonujemy wyboru szkoy, miejsca wakacyjnej wycieczki, kupna lekarstwa itd. Na korzy Internetu przemawia to, e w bardzo szybki i prosty sposb moemy dotrze do wanych dla nas informacji. Mamy moliwo uczestnictwa we wszelkiego rodzaju dyskusjach, czatach, moemy wypowiada swoje pogldy, pozostajc anonimowymi osobami. Takie fora dyskusyjne maj swoje regulaminy, nad przestrzeganiem ktrych czuwaj moderatorzy i administratorzy. To te swoista forma cenzury, gdy nie wszystko jest dozwolone, nie mona np. uywa wulgaryzmw, wypowiada grb pod czyim adresem itp. Jest to jednak zdrowa forma cenzury, tego potrzebujemy, gdy niewaciwe zachowania nie powinny mie miejsca. W naszej kulturze przestrzegamy pewnych praw, ktre sprawiaj, e pastwo funkcjonuje w sposb waciwy, niektre sytuacje i wypowiedzi nie powinny by ujawniane w miejscach publicznych, a media czy Internet s uytkowane przecie przez spoeczestwo. W takich przypadkach cenzura pomaga, pod warunkiem, e nie przekracza granic ludzkiej prywatnoci i respektuje prawa wolnoci wypowiedzi.

W praktyce kadego uytkownika obowizuje netykieta (np. zakaz spamowania, zakaz cross-postowania, czyli wysyania maili/postw do kilku grup naraz, zakaz pisania nie na temat, kultura osobista itp.). Zamanie tych zasad w zalenoci od wagi sprawy moe spowodowa zbanowanie IP danego uytkownika, czyli wykluczenie go z danego forum bd udzielenie mu ostrzeenia.*

Dziki tej cenzurze moemy porozumiewa si w sposb ucywilizowany i czu si dobrze wrd spoecznoci internetowej, poniewa nikt nie lubi by obraany, a znaczna wikszo ludzi nie toleruje wulgaryzmw. W sieci jest wszystko, czy tego chcemy czy nie. Wane jest to, aby korzysta z tego rodka przekazu z rozwag. Naley te kontrolowa dzieci i modzie. Z racji ich niedojrzaoci psychicznej po niektre tematy nie powinny siga i o to musz zadba doroli.

W telewizji cenzura jest bardziej zauwaalna. Programy s znakowane odpowiednimi symbolami, ktre to maj sygnalizowa, co nie jest przeznaczone dla modego widza. Ponadto producenci staraj si, by programy zawierajce w swoich treciach przemoc czy pornografi byy emitowane w godzinach nocnych. Zanim jaki program czy film trafi na ekrany, musi przej przez szereg kontroli.*

Naley te zauway, e media nie promuj rozpusty i przemocy dlatego, e maj tak misj, ale by zwikszy ogldalno i odpowiedzie na zapotrzebowanie odbiorcw. To oczywiste, e ladowa cho dawka seksu drastycznie zwiksza atrakcyjno prezentowanego materiau, o czym doskonale wie Fakt, Bravo itd. To nie media zdemoralizoway spoeczestwo, ale oczekiwania spoeczne zdemoralizoway media. Wszystko robione jest pod publik.* Dlaczego po wczeniu naszego odbiornika przerzucajc kanay widzimy seriale-tasiemce, coraz to nowe realisty show i japoskie kreskwki? Dlatego bo sami tego chcemy! Gdzie jest teleranek, ciuchcia, Reksio, Bolek i Lolek, piosenki Fasolek, na ktrych wychowao si moje pokolenie? Te czasy ju nie wrc, bo nawet dzieci maj zupenie inne zainteresowania, nie mwic o dorosych, ktrzy wol obejrze dwusetny odcinek serialu ni ambitniejszy film lub Teatr Telewizji. Zmierzam do tego by udowodni, e czowiek w miar rozwoju cywilizacji potrzebuje mocniejszych dozna, ciekawszych tematw. Oczywicie filmy erotyczne oraz te zawierajce drastyczne sceny wywietlane s pna noc i kady mdry rodzic zadba, by jego dziecko nie ogldao tego rodzaju programw. Takie programy istniej i jest na nie zapotrzebowanie, dlatego myl, e cenzura w tym przypadku nie ma sensu, wystarczy obejrze wiadomoci - naszpikowane tragicznymi wydarzeniami, gdzie przemoc i afery seksualne budz najwiksz sensacj i przycigaj uwag - naszego wiata nie da si ju zmieni.

A jak ma si sprawa cenzury w radiu?. W modzieowej rozgoni dziennikarka radiowa przeprowadzajc rozmow z prostytutk, przekroczya granice dobrego smaku, ale cenzury nie byo. Teraz pani redaktorka ju tam nie pracuje. W czasie audycji dziennikarka ani razu nie przerwaa wulgarnych wypowiedzi rozmwczyni, ktra zachwalaa swoj profesj. Pomysodawczyni wywiadu tumaczy, e poniosy j emocje i dopiero krytyka zbulwersowanych suchaczy uwiadomia jej, co si stao. Wedug mnie do tego wywiadu rozgonia nie powinna dopuci. Pocieszajcy jest fakt, e suchacze wyrazili swoje negatywne opinie na ten temat- w tym przypadku ujawnia si potrzeba cenzury, a co najwaniejsze stwierdzili to modzi ludzie.

Podczas finau amerykaskiego futbolu Super Bowl 2004, w przerwie meczu wystpi duet Janet Jackson i Justin Timberlake. Wykonujc piosenk "Rock Your Body" Timberlake zerwa ze swej partnerki fragment stroju, odsaniajc jej praw pier. Program natychmiast zdjto z anteny, na chwil oczywicie, pokazujc reklamy. Skandal, jaki wybuch wskutek tego incydentu, ogldanego na ywo przez 100 milionw telewidzw, nie mia precedensu w historii amerykaskiego showbiznesu. Od tamtej pory w USA wikszo programw "na ywo" tak naprawd nie jest na ywo, bo emituje si je z kilkusekundowym opnieniem.* Uwaam, e to jest waciwa decyzja, takich sytuacji nie mona przewidzie.

Rozwaania na temat czy cenzura medialna to zjawisko pozytywne bd negatywne wzbudzaj wiele kontrowersji. Myl, e na tak postawione pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Po to mamy rodki masowego przekazu, eby dzieli si informacjami z innymi w sposb obiektywny, bez adnych barier, a cenzura w dzisiejszych czasach, choby nawet prewencyjna wynika z propagowania czyich pogldw. Natomiast cenzura jest zjawiskiem pozytywnym, jeli w delikatnym stopniu prostuje nasz moralno, ale powinna dotyczy tylko spraw, ktrych zakwestionowania chciaby ogl spoeczestwa. Najlepszym rozwizaniem byaby sytuacja, gdyby kady mia wasn ma cenzur w samym sobie i wybiera tylko te treci, ktre bd dla niego poyteczne i nieszkodliwe.

*W niniejszej pracy wykorzystaam wybrane wiadomoci z Internetu, ktre uzupeniam wasnymi wnioskami i refleksjami.

 

Wybrane strony:

http://portalwiedzy.onet.pl/13062,,,,cenzura,haslo.html

http://pl.wikipedia.org/wiki/Cenzura

http://www.cenzura.zyxist.com/index.php/cenzura

W. Jdruszuk

 



drukuj drukuj powrót powrót   do góry do góry 
© 2003 - 2023 R.T.G. Sp. z o.o.   Firma Oferta Katalog firmKącik Kulturalno -Turystyczny Kącik poezji Polecamy Kontakt